به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ امروز ما در جهانی زندگی میکنیم که مرز بین فضای واقعی و مجازی به شدت کمرنگ شده است. رسانهها، از شبکههای اجتماعی گرفته تا پلتفرمهای خبری و سرگرمی، دیگر نه یک ابزار جانبی، بلکه بخشی جداییناپذیر از بطن زندگی خانوادگی هستند.
بیشتر بخوانید
در این میان، «سواد رسانهای» نه یک انتخاب لوکس، بلکه یک مهارت حیاتی و ضروری برای بقاء فرهنگی و روانی خانوادهها محسوب میشود.
خانوادهای که به این ابزار مجهز نباشد، در برابر آسیبهای بیشمار این فضا آسیبپذیر خواهد بود.
چرا باید سواد رسانه را بدانیم؟
۱. تبدیل شدن از «مصرفکننده منفعل» به «مخاطب فعال».
اهمیت سواد رسانه در این است که به اعضاء خانواده، بهویژه کودکان و نوجوانان، میآموزد که به جای پذیرش بیچون و چرای هر محتوایی، پرسشگر باشند.
سواد رسانه به ما کمک میکند تا بپرسیم: «چه کسی این پیام را ساخته است؟»، «با چه هدفی؟» و «چه تکنیکهایی برای جلب توجه من استفاده شده است؟». این رویکرد، تفکر انتقادی را در خانواده تقویت میکند.
۲. سپر دفاعی در برابر «اخبار جعلی» و «اطلاعات نادرست».
ما در عصر «پساحقیقت» (Post-truth) زندگی میکنیم که شایعات و اخبار جعلی (Fake News) گاهی سریعتر از واقعیت منتشر میشوند.
این اطلاعات نادرست میتواند بر تصمیمگیریهای حیاتی خانواده در مورد سلامت، مسائل مالی و اجتماعی تأثیر مخرب بگذارد.
سواد رسانه به خانوادهها کمک میکند تا منابع معتبر را از نامعتبر تشخیص داده و قربانی موجهای اطلاعاتی غلط نشوند.
۳. حفاظت از کودکان در برابر آسیبهای پنهان
فضای مجازی مملو از تهدیداتی مانند قلدری سایبری (Cyberbullying)، محتوای نامناسب سنی، و تلاش برای سوءاستفاده از کودکان است.
سواد رسانه به والدین ابزارهایی میدهد تا به جای «منع کردن» مطلق (که اغلب ناکارآمد است)، رویکرد «راهنمایی و همراهی» را در پیش بگیرند.
این مهارت به والدین و فرزندان کمک میکند تا گفتگوهای صادقانه و بازی در مورد خطرات آنلاین داشته باشند.
سواد رسانه یک «درس» یکباره نیست، بلکه یک «سبک زندگی» مستمر است. سرمایهگذاری بر روی آموزش سواد رسانه در خانواده، سرمایهگذاری بر روی سلامت فکری، روانی و اجتماعی نسل آینده است. خانوادههای آگاه، جامعهای تابآورتر و ایمنتر در برابر چالشهای پیچیده دنیای مدرن خواهند ساخت.
یکی از عمیقترین تأثیر سواد رسانه، توانایی آن در بازتعریف کیفیت ارتباطات درون خانواده است. وقتی والدین و فرزندان درک مشترکی از نقش رسانهها، جذابیتها و تلههای آن پیدا کنند، فضایی برای گفتگوهای سازنده فراهم میشود.
به جای آنکه گوشیهای همراه به عاملی برای سکوت و انزوا تبدیل شوند، میتوانند موضوع بحثهای جمعی درباره امنیت، اخلاق و انتخاب محتوای مناسب باشند. این اشتراکگذاری دیدگاهها نهتنها اعتماد متقابل را افزایش میدهد، بلکه خانواده را از مجموعهای از افراد تنها در کنار هم، به یک جامعه کوچک متحد و آگاه تبدیل میکند که با هم از دنیای پیچیده رسانهها عبور میکنند. لازم است که نهادهای آموزشی و فرهنگی نیز با تولید محتوای کاربردی، در کنار خانوادهها برای ارتقاء این مهارت حیاتی قدم بردارند.
نویسنده: محمدرضا نجفلی، کارشناس سواد رسانه.
انتهای خبر/